เครื่องมือ PRISM
PRISM (Priority Setting for Innovation in the Health System) เป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยระบุและจัดลำดับความสำคัญของปัญหาสุขภาพที่เร่งด่วนที่สุดของประเทศไทย โดยพิจารณาทั้งภาระโรคและภาระค่าใช้จ่ายที่มีต่อระบบสุขภาพ จุดมุ่งหมายคือเพื่อชี้ทิศทางการพัฒนานวัตกรรมและสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย เพื่อเสริมสร้างระบบนวัตกรรมสุขภาพที่มีประสิทธิภาพและสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างแท้จริง
หมวดหมู่โรคต่าง ๆ
A. การติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
B. การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ และวัณโรค
C. การติดเชื้อในลำไส้
D. โรคเขตร้อนที่ถูกละเลยและมาลาเรีย
E. กลุ่มโรคติดเชื้ออื่น ๆ
F. ความผิดปกติทางมารดาและทารกแรกเกิด
G. ภาวะโภชนาการบกพร่อง
H. โรคมะเร็งและเนื้องอก
I. โรคหัวใจและหลอดเลือด
J. โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง
K. ความผิดปกติทางระบบย่อยอาหาร
L. ความผิดปกติทางระบบประสาท
M. ความผิดปกติทางจิต
N. ความผิดปกติที่เป็นผลจากการใช้สารเสพติด
O. โรคเบาหวานและโรคไต
P. โรคผิวหนังและโรคใต้ผิวหนัง
Q. ความผิดปกติทางการรับรู้
R. ความผิดปกติทางกระดูกและกล้ามเนื้อ
S. โรคไม่ติดต่ออื่น ๆ
T. การบาดเจ็บจากการขนส่ง
U. การบาดเจ็บโดยไม่ตั้งใจ
V. การทำร้ายตนเองและความรุนแรงระหว่างบุคคล
W. อื่น ๆ
เกี่ยวกับการศึกษานี้
คณะผู้วิจัยดำเนินการวิเคราะห์ภาระค่าใช้จ่ายบริการสาธารณสุขจากฐานข้อมูลของ สปสช. ซึ่งเป็นผู้ดูแลระบบประกันสุขภาพที่ครอบคลุมประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศไทย และภาระโรครายกลุ่มโรคตาม Global Burden of Disease Study และผลการศึกษา Burden of Disease Thailand โดยมูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ โดยแปลงให้อยู่ในหน่วยปีสุขภาวะที่สูญเสียไป (Disability-Adjusted Life Years: DALYs) เพื่อแสดงให้เห็นช่องว่าง และปัญหาของระบบสุขภาพ (Public-health Pain Points) นอกจากนี้ คณะผู้วิจัยยังได้เปรียบเทียบรายการนวัตกรรมด้านสุขภาพในบัญชีนวัตกรรมไทยตามรายกลุ่มโรค เพื่อใช้เป็นแนวทางการจัดลำดับความสำคัญนวัตกรรมด้านการแพทย์ในอนาคต
การศึกษานี้ใช้เฉพาะสถิติจากฐานข้อมูลผู้ป่วยในจาก สปสช. ในปี พ.ศ. 2559 – 2564 ซึ่งยังไม่ครอบคลุมสถิติผู้ป่วยนอก ค่าใช้จ่ายจากระบบประกันสังคมและระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ และสถานพยาบาลเอกชน รวมถึงไม่ได้พิจารณาบริบทในระดับภูมิภาค
ปีสุขภาวะที่สูญเสียไป (DALYs) คืออะไร?
Disability-Adjusted Life Years (DALYs) คือ ค่าแสดงภาระโรค (disease burden) โดยคำนวณจาก
- จำนวนปีประชากรสูญเสียไปจากการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร (Years of life lost from mortality : YLL)
- จำนวนปีที่ประชากรที่มีชีวิตอยู่ในภาวะที่สุขภาพไม่ดี พิการจากโรคหรือการบาดเจ็บ (Years of healthy life lost due to disability : YLD)
บัญชีนวัตกรรมไทย คืออะไร?
“บัญชีนวัตกรรมไทย” ได้ถูกจัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2558 เพื่อเป็นกลไกเชิงกลยุทธ์ในการสนับสนุนผู้ประกอบการ และส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมภายในประเทศไทย โดยมีสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และสำนักงานงบประมาณเป็นหน่วยงานร่วมกำกับดูแล บัญชีนวัตกรรมไทยได้ถูกตั้งขึ้น เพื่อสนับสนุนการขยายผลนวัตกรรมเชิงพาณิชย์ โดยการเสนอช่องทางการจัดซื้อจัดจ้างแบบเจาะจงโดยหน่วยงานภาครัฐ ณ ปี 2568 มีผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์คิดเป็นสัดส่วนกว่าร้อยละ 54.4 ของบัญชีนวัตกรรมไทย
“นวัตกรรมไทย” ในที่นี้ หมายถึง ผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ที่พัฒนาขึ้นจากกระบวนการวิจัย พัฒนา หรือการปรับปรุงผลิตภัณฑ์หรือบริการเดิม ด้วยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทย โดยคนไทยมีส่วนร่วม ซึ่งอาจเป็นผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีความคล้ายคลึงกับสิ่งที่มีอยู่แล้วก็ได้
ทั้งนี้ นวัตกรรมไทยต้องผ่านการทดสอบและรับรองโดยหน่วยงานที่เชื่อถือได้ มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้ และบริเวณใกล้เคียง อนึ่ง นวัตกรรมไทยในที่นี้ ไม่จำเป็นต้องพัฒนาขึ้นในประเทศไทยทั้งหมด อาจซื้อหรือนำเข้าบางส่วนมาจากต่างประเทศก็ได้